Người bị thoát vị đĩa đệm có thể massage nhẹ trong một số trường hợp để giảm căng cơ, nhưng không phải lúc nào xoa bóp cũng an toàn. Nếu đang đau dữ dội, tê yếu tay chân hoặc có dấu hiệu chèn ép thần kinh tiến triển, việc tự massage có thể không phù hợp. Cùng NMIMart tìm hiểu khi nào nên massage, khi nào cần tránh và những lưu ý quan trọng khi sử dụng máy massage tại nhà.
Có thể massage khi bị thoát vị đĩa đệm, nhưng cần dựa vào tình trạng bệnh và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng. Massage nhẹ có thể hỗ trợ thư giãn những nhóm cơ bị căng cứng quanh cột sống, giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, phương pháp này không thể đưa đĩa đệm đã thoát vị trở về vị trí ban đầu hay trực tiếp giải quyết tình trạng chèn ép dây thần kinh.
Khi đĩa đệm thoát vị gây kích thích hoặc chèn ép rễ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện đau lưng, đau cổ, tê bì hoặc đau lan xuống tay chân. Massage chủ yếu tác động lên cơ và các mô mềm bên ngoài, vì vậy cảm giác giảm đau sau xoa bóp không đồng nghĩa với việc tổn thương đĩa đệm đã được khắc phục.

Theo hướng dẫn NICE về đau thắt lưng và đau thần kinh tọa, massage có thể được cân nhắc như một phần của chương trình điều trị kết hợp vận động, thay vì sử dụng riêng lẻ để thay thế các biện pháp điều trị khác.
Chẳng hạn, một người bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng, đã được thăm khám và có biểu hiện căng cơ sau thời gian ngồi làm việc, có thể được hướng dẫn massage nhẹ vùng cơ phù hợp. Ngược lại, người đang đau lan mạnh xuống chân, xuất hiện yếu chân hoặc triệu chứng ngày càng tăng cần được đánh giá lại trước khi xoa bóp.
Không nên chỉ dựa vào mức độ đau để quyết định có massage hay không. Hai người cùng bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng có thể có triệu chứng và mức độ ảnh hưởng thần kinh hoàn toàn khác nhau. Việc massage chỉ nên được cân nhắc khi:
Tình trạng thoát vị đã được bác sĩ đánh giá và không có dấu hiệu cần xử trí khẩn cấp.
Các triệu chứng tương đối ổn định, không xuất hiện yếu cơ hoặc tê bì tiến triển.
Người bệnh chủ yếu cần giảm cảm giác căng cứng ở các nhóm cơ xung quanh vùng đau.
Bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng xác nhận có thể áp dụng massage và hướng dẫn vùng tác động phù hợp.
Massage nhẹ không khiến đau tăng, đau lan rộng hoặc xuất hiện cảm giác bất thường.
Trong những trường hợp này, mục đích của massage là hỗ trợ giảm khó chịu và giúp người bệnh dễ chịu hơn khi sinh hoạt. Người thực hiện cần biết rõ tình trạng bệnh, tránh những thao tác mạnh hoặc cố tác động sâu vào vùng cột sống.
Ngay cả khi massage mang lại cảm giác thoải mái, người bệnh vẫn cần duy trì các hoạt động và chương trình phục hồi chức năng phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn.

Nếu cơn đau đang tăng nhanh hoặc xuất hiện triệu chứng liên quan đến thần kinh, người bệnh không nên tự massage để tìm cách giảm đau. Điều quan trọng lúc này là xác định nguyên nhân khiến triệu chứng thay đổi.
Khi cơn đau bùng phát dữ dội, việc ấn bóp mạnh vào vùng lưng hoặc cổ có thể khiến người bệnh khó chịu hơn. Đặc biệt, nếu đau từ thắt lưng lan xuống mông, chân hoặc đau cổ lan xuống cánh tay, cần thận trọng vì những triệu chứng này có thể liên quan đến rễ thần kinh.
Người bệnh nên tạm ngừng tự massage và trao đổi với bác sĩ để được đánh giá, thay vì cố chịu đau hoặc tăng lực xoa bóp với hy vọng nhanh khỏi.
Một số biểu hiện không đơn thuần là đau mỏi cơ. Nếu thấy tê bì tăng dần, yếu chân tay, đi lại khó khăn hoặc khả năng cầm nắm suy giảm, người bệnh cần được khám sớm.
Đặc biệt, cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện bí tiểu, mất kiểm soát đại tiểu tiện, tê vùng quanh bộ phận sinh dục hoặc hậu môn, hay mất cảm giác nghiêm trọng ở chân. Đây có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh nghiêm trọng, không được trì hoãn để massage hoặc tự điều trị tại nhà.
Người bị đau cột sống sau tai nạn, nghi ngờ gãy xương, có tình trạng loãng xương nặng hoặc mới phẫu thuật cột sống không nên tự ý thực hiện massage. Các thao tác ấn sâu, rung mạnh hoặc kéo giãn có thể không phù hợp trong những trường hợp này.
Nếu chưa xác định được nguyên nhân đau, hãy ưu tiên thăm khám thay vì lựa chọn massage như một cách thử điều trị.
Khi đã được bác sĩ cho phép massage, người bệnh không cần tìm đến những kỹ thuật xoa bóp có lực mạnh. Cách thực hiện phù hợp phải dựa trên vị trí thoát vị, triệu chứng và khả năng chịu lực của từng người.

Với người bị thoát vị đĩa đệm thắt lưng, chuyên viên phục hồi chức năng có thể cân nhắc tác động nhẹ lên những vùng cơ bị căng cứng phù hợp. Với thoát vị đốt sống cổ, cần đặc biệt thận trọng với mọi tác động trực tiếp lên vùng cổ.
Không nên tự ấn sâu dọc cột sống, dùng khuỷu tay đè mạnh lên điểm đau hoặc thực hiện các động tác vặn, bẻ cổ và lưng nhằm tạo tiếng kêu. Những kỹ thuật can thiệp cột sống cần được đánh giá và thực hiện bởi người có chuyên môn khi có chỉ định phù hợp.
Cảm giác đau không phải thước đo cho hiệu quả massage. Nếu càng xoa bóp càng đau, xuất hiện đau nhói, tê hoặc đau lan xuống tay chân, cần dừng ngay.
Sau mỗi lần massage, người bệnh cũng nên chú ý khả năng đi lại, cúi người và thực hiện các sinh hoạt thông thường. Nếu triệu chứng tăng lên hoặc không trở lại mức ban đầu, cần trao đổi với nhân viên y tế trước khi tiếp tục.
Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), massage nhìn chung có nguy cơ gây hại thấp khi thực hiện phù hợp, nhưng vẫn ghi nhận những biến cố nghiêm trọng hiếm gặp, trong đó có các trường hợp liên quan đến massage mạnh hoặc người có nguy cơ tổn thương cao.
Không phải mọi loại máy massage đều phù hợp với người bị thoát vị đĩa đệm. Khác với massage thủ công, thiết bị có thể tạo lực rung, xoay, nhào bóp hoặc ép lên một vùng cơ thể theo chương trình cài đặt sẵn. Nếu thiết bị tác động không đúng vị trí hoặc cường độ không phù hợp, người sử dụng có thể bị đau và khó chịu hơn.
Vì vậy, trước khi mua máy, người bệnh cần được xác nhận rằng hình thức massage dự định sử dụng phù hợp với tình trạng cột sống của mình.
Một số điểm cần lưu ý đối với từng loại thiết bị:
Máy massage cầm tay: Không tự sử dụng súng massage hoặc đầu rung mạnh trực tiếp lên đốt sống, vùng cổ hay vị trí đang đau nhói. Chỉ tác động lên nhóm cơ được chuyên viên hướng dẫn.
Máy massage lưng: Cần kiểm tra lực massage, vùng tiếp xúc và khả năng điều chỉnh cường độ. Không nên lựa chọn chỉ vì sản phẩm có chức năng massage sâu.
Máy massage cổ vai gáy: Người bị thoát vị đốt sống cổ cần hỏi bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt với thiết bị có đầu xoay hoặc cơ chế tạo áp lực lên cổ.
Ghế massage toàn thân: Không mặc định rằng chế độ nhẹ hoặc chế độ tự động đều an toàn. Một số chương trình có thể kết hợp lực ép, kéo giãn và con lăn tác động dọc lưng, không phù hợp với mọi tình trạng bệnh.
Nếu được chuyên viên y tế đồng ý sử dụng máy massage để hỗ trợ thư giãn cơ tại nhà, người bệnh có thể tham khảo các dòng máy massage lưng tại NMIMart. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ cơ chế hoạt động và chống chỉ định của từng sản phẩm trước khi lựa chọn. NMIMart không xem máy massage thông thường là thiết bị chữa thoát vị đĩa đệm.

Massage không phải biện pháp duy nhất giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn. Về lâu dài, việc kiểm soát đau và phục hồi khả năng vận động cần được đặt trong một kế hoạch điều trị phù hợp.
Theo NHS và Mayo Clinic, các biện pháp chăm sóc thường được cân nhắc bao gồm:
Duy trì vận động phù hợp: Tránh nằm bất động kéo dài. Có thể bắt đầu với hoạt động nhẹ, tăng dần theo khả năng và không cố thực hiện động tác làm đau nặng hơn.
Vật lý trị liệu: Chuyên viên có thể hướng dẫn những bài tập phù hợp nhằm cải thiện sức mạnh cơ, khả năng vận động và giảm khó chịu.
Chườm nóng hoặc lạnh: Có thể giúp một số người giảm đau tạm thời. Cần lựa chọn phù hợp với tình trạng, bảo vệ da và tránh nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp.
Tuân thủ phác đồ điều trị: Nếu đã được bác sĩ kê thuốc hoặc chỉ định phục hồi chức năng, không nên tự ý thay thế bằng massage.
Đặc biệt, khi đau kéo dài, triệu chứng thay đổi hoặc khả năng vận động suy giảm, người bệnh cần được tái khám để điều chỉnh hướng điều trị.
Người bị thoát vị đĩa đệm vẫn có thể massage trong những trường hợp phù hợp, nhưng không nên tự ý xoa bóp mạnh hoặc sử dụng máy massage khi chưa rõ tình trạng cột sống. Massage chỉ đóng vai trò hỗ trợ giảm căng cơ, không thay thế việc điều trị bệnh. Nếu có nhu cầu dùng máy massage tại nhà, hãy ưu tiên đánh giá y khoa trước khi lựa chọn thiết bị và luôn theo dõi phản ứng của cơ thể trong quá trình sử dụng.